Nasze babcie, nasi dziadkowie – felieton

Nasze babcie, nasi dziadkowie – felieton

- kategoria Felietony, recenzje

Ludzie się starzeją

Właściwie to nie wiadomo, dlaczego wszystkie organizmy żywe się starzeją. W przypadku ludzi starzenie przebiega bardzo indywidualnie w zależności od wielu czynników, takich jak: zdrowotne, biologiczne, socjologiczne, psychologiczne, ekonomiczne i środowiskowe.

Starość oddala nas od życia czynnego, osłabia siły fizyczne, pozbawia wszystkich zmysłowych przyjemności, przybliża do śmierci. W miejsce utraconych wartości pojawiają się za to nowe, wywiedzione ze zgromadzonej przez jednostki wiedzy i mądrości życiowej. Mądrość pozwala zachować dystans do pewnych spraw bez nienawiści. Z pojednawczej mocy, przychodzącej z wiekiem, rodzi się życzliwość, cierpliwość, zrozumienie i cenny klejnot jesieni życia – poczucie humoru.

W powszechnym odczuciu początek starości zbiega się z momentem przejścia na emeryturę. Wejście w smugę cienia pociąga za sobą zmianę dotychczasowego stylu życia. Pojawia się ocean wolnego czasu. Przydają się wówczas cechy sprzyjające kultywowaniu zainteresowań, korzystaniu z dóbr kultury, afirmacji życia, nawiązywaniu kontaktów interpersonalnych. Każdy człowiek jest odpowiedzialny za siebie, bowiem ludzie po prostu starzeją się tak, jak żyli.

Społeczeństwa się starzeją

Historycznie rzecz biorąc, ludzkość zna dwa generalne style traktowania starości – gerontofobię, postrzegającą ludzi starych jako ciężar społeczny, w skrajnych przypadkach wiodącą do ich eksterminacji oraz gerontokrację, czyli przywileje i społeczny prestiż starców.

Obecnie świat czeka wielka zmiana demograficzna. Społeczeństwa intensywnie się starzeją.

Fakty te implikują poszerzające się zainteresowanie problemami osób starszych. Powstaje nieznany dotąd ludzkości układ pokoleniowy społeczeństw, w którym ubywa dzieci, rośnie natomiast kohorta osób w podeszłym i zaawansowanym wieku. Współcześnie człowiek stary postrzegany jest często jako osoba schorowana, niedołężna, uboga, często zaniedbana przez rodzinę. Między ludźmi młodymi a starymi tworzy się dystans międzypokoleniowy. Ludzie starzy są zagubieni we współczesnym świecie i nie nadążają za postępem cywilizacji.

Rodziny wielopokoleniowe, w których seniorzy zwyczajowo zajmowali wysoką pozycję, zastąpiły rodziny nuklearne, składające się z rodziców i 1 lub 2 dzieci. Nie ma w nich miejsca dla dziadków.

Dostrzegalne jest pozostawianie ludzi starych sam na sam z ich problemami. Zaobserwować można zjawisko wikłania ich w różnego rodzaju zależności, izolowanie w różnorodnych instytucjach i placówkach pomocy społecznej. Przemoc wobec osób starszych stanowi coraz większy problem społeczny na całym świecie. Wiele starszych osób staje się ofiarą wykorzystywania we własnym domu, w domach przyjaciół i krewnych, a nawet w zakładach odpowiedzialnych za opiekę nad nimi.

U nas w kraju

Z analizy zleconych przez ONZ wyników badań porównawczych z uwzględnieniem trzynastu kryteriów (m.in. opieka zdrowotna, dochody, zatrudnienie, środowisko naturalne) wynika, że polscy seniorzy mają najniższą w Europie jakość życia – nasz kraj zajął ostatnie miejsce w UE. Najgorzej oceniono jakość opieki zdrowotnej.

W praktyce pomoc społeczna — usługowa oraz instytucjonalna (domy pomocy społecznej) — stała się niedostępna z powodów finansowych dla dużej części osób starszych. Nie dostrzega się również potrzeb opiekunów rodzinnych ani nie wspomaga ich ogromnego wysiłku i pracy, mimo że to oni stanowią największą „instytucję” opiekuńczą w kraju, sprawując opiekę nad niesprawnymi seniorami, czasem nawet przez kilkanaście lat.

Niniejszy artykuł nie jest tylko jakąś okolicznościową laurką na cześć starszej generacji z okazji Dnia Babci wyznaczonego na 21 stycznia i Dnia Dziadka na 22 stycznia. Jest to próba przedstawienia specyficznych problemów związanych z procesem starzenia się, których poznanie ma zasadnicze znaczenie dla zrozumienia potrzeb i oczekiwań ludzi w podeszłym wieku.

Dr inż. Stanisław Tujaka

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *