1 Maja – Historia Święta Pracy

1 Maja – Historia Święta Pracy

- kategoria Aktualności, Ciekawostki, Historia
1.05.1982, Wrocław1.05.1982, Wrocław

Międzynarodowe Święto Pracy, obchodzone 1 maja, budzi w Polakach skojarzenia z okresem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a także komunizmem i w wielu przypadkach nie jest odbierane pozytywnie. Czy słusznie?

Wszystko zaczęło się w XIX wieku. W tamtym czasie nastąpił gwałtowny rozwój przemysłu, co widoczne było w Stanach Zjednoczonych, wyniszczonych po Wojnie Secesyjnej (1861-1865). Wtedy wielki przemysł budował fortuny przyszłych milionerów. Towarzyszył temu nieludzki wyzysk robotników, dzień roboczy trwał wówczas od 11 do 16 godzin na dobę, a stawki nie odzwierciedlały włożonej pracy. Często nie liczono się z życiem i zdrowiem pracowników, zwłaszcza imigrantów z Europy.

Żądania o godziwą pracę i płacę były systematycznie odrzucane przez pracodawców. W tym czasie do robotników zaczęły docierać rodzące się na Starym Kontynencie idee socjalistyczne oraz zasady organizacji pracy. Świadomi tego pracobiorcy zaczęli się organizować. W ten sposób w 1869 roku powstał pierwszy amerykański związek zawodowy pod nazwą Rycerze Pracy (Knights of Labor). Dążyli oni do unormowania ośmiogodzinnego dnia pracy, niezatrudnianiu nieletnich oraz upaństwowienia kolei żelaznych.

W związku z odrzucaniem postulatów, związkowcy zaczęli organizować bojkot przedsiębiorstw, które nie chciały spełniać robotniczych żądań. Z czasem sytuacja zaczęła się zaogniać. Przez niektóre większe miasta w 1878 r. przetoczyły się pierwsze fale strajków, spowodowane kryzysem gospodarczym. Od samego początku wszelkie protesty były brutalnie tłumione. Najtragiczniejsze zdarzenie miało miejsce 1 maja 1886 roku. W samym Chicago tego dnia strajkowało ok. 350 tysięcy robotników z ponad 11 tysięcy zakładów pracy. Wieczorem na Haymarket Square miał odbyć się wiec. Demonstracja przebiegała w pokojowej atmosferze. Gdy tłum zaczął się rozchodzić, ktoś z pobliskiego zaułka rzucił bombę w kierunku policjantów. W wyniku eksplozji zginął na miejscu jeden funkcjonariusz, a zostało było ciężko rannych. Policja zaczęła strzelać na oślep. Do dzisiaj wiemy o 200 rannych demonstrantach i 7 zabitych policjantach. Nigdy nie udało się ustalić faktycznej liczby zabitych w wyniku zamieszek.

To zdarzenie odbiło się szerokim echem, nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale i na całym świecie. W kolejnych dniach rozpoczęły się aresztowania i represje. W wyniku tych działań aresztowano ośmiu wpływowych w ruchu robotniczym anarchistów. Wobec siedmiu z nich zasądzono karę śmierci, zaś w przypadku siódmego – 15 lat więzienia. W odpowiedzi na wydarzenia w Ameryce, założyciele Drugiej Międzynarodówki Socjalistycznej [m.in. Róża Luxemburg, Włodzimierz Lenin, Lew Trocki – na marginesie wszyscy pochodzenia żydowskiego], która która powstała 14 lipca 1889 roku w Paryżu, podjęli uchwałę o ustanowieniu międzynarodowego dnia walki o ośmiogodzinny dzień pracy. Sama uchwała nie określała, która konkretnie miałaby być to data. Zdecydowano, że tym dniem będzie 1 maja – jako uczczenie wydarzeń z 1886 roku.

Na terenie Polski, szczególnie w zaborze rosyjskim, pierwsze pochody miały miejsce w roku 1890. Odbywające się rok później w Łodzi i Żyrardowie demonstracje starły się z wojskiem. Jednak największe wiece odbywały się w latach 1905-1907 oraz 1917-1919. Podczas okupacji niemieckiej i sowieckiej obchody 1 Maja były obowiązkowe. W Generalnej Guberni już w 1940 roku Hans Frank wprowadził święto 1 Maja jako święto robotnicze – dzień wolny od pracy. Pod okupacją sowiecką identyczną decyzję podjęły „władze” Białoruskich i Ukraińskich Socjalistycznych Republik Sowieckich. Za nieprzestrzeganie nakazu świętowania 1 Maja zsyłano Polaków do obozów koncentracyjnych i łagrów. W okresie międzywojennym 1 Maja był związany z tradycją polskiego ruchu socjalistycznego, ale po zakończeniu wojny został zawłaszczony przez komunistów.

W PRL-u 1 Maja uznano za święto państwowe. W latach 80-tych, niezależnie od władz, pochody i demonstracje organizowała solidarnościowa opozycja. W latach 1982-1984 manifestacje były często pacyfikowane przez milicję oraz oddziały ZOMO.

1 Maja, jako Święto Pracy, jest także katolickim Świętem Józefa Rzemieślnika. Ustanowił je papież Pius XII 1955 roku. W ten sposób nadał religijne znaczenie świeckiej formy z 1890 roku. W tym dniu Kościół w licznych homiliach pragnie zwrócić uwagę na pracę ludzką, tak w aspekcie wartości chrześcijańskich, jak i społecznych, ogólnoludzkich oraz narodowych.

Po przemianach ustrojowych w 1989 roku pochody pierwszomajowe niemal zanikły. Od kilku lat jednak organizacje i ugrupowania lewicowe wznowiły organizowanie marszów oraz wieców z tej okazji. Akces Polski do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku dał jej zwolennikom kolejny powód do świętowania tej daty.

Krzysztof Dziadziuszko

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *